Zarejestrowany wzór przemysłowy może być chroniony maksymalnie przez 25 lat, ale ochrona nie trwa automatycznie przez cały ten okres. Zarówno w Polsce, jak i w systemie wzoru UE prawo utrzymuje się w kolejnych pięcioletnich okresach, a właściciel musi pamiętać o terminowym opłacaniu następnych okresów ochrony.
W praktyce oznacza to, że po pierwszych 5 latach trzeba podjąć decyzję: czy produkt nadal ma znaczenie biznesowe i warto utrzymywać monopol na jego wygląd, czy ochrona może wygasnąć.
W Polsce i w UE zarejestrowany wzór może być chroniony do 25 lat od daty zgłoszenia. Ochrona jest podzielona na pięcioletnie okresy i wymaga terminowego odnawiania oraz opłat za kolejne okresy.
Jak długo chroniony jest wzór przemysłowy w Polsce?
Prawo z rejestracji wzoru przemysłowego udzielone przez Urząd Patentowy RP może trwać maksymalnie 25 lat od daty zgłoszenia. Okres ten dzieli się na pięć pięcioletnich okresów ochrony.
- 1.–5. rok ochrony — pierwszy okres,
- 6.–10. rok — drugi okres,
- 11.–15. rok — trzeci okres,
- 16.–20. rok — czwarty okres,
- 21.–25. rok — piąty i ostatni okres.
Nie trzeba więc od razu płacić za pełne 25 lat. Jeżeli produkt znika z rynku po kilku latach, właściciel może po prostu nie utrzymywać ochrony na następny okres.
Ile kosztuje przedłużenie ochrony wzoru w Polsce?
Aktualne opłaty UPRP za kolejne okresy ochrony wynoszą:
| Okres ochrony | Lata | Opłata UPRP |
|---|---|---|
| Pierwszy | 1–5 | 150 zł |
| Drugi | 6–10 | 250 zł |
| Trzeci | 11–15 | 500 zł |
| Czwarty | 16–20 | 1000 zł |
| Piąty | 21–25 | 2000 zł |
Pierwsza opłata za ochronę jest elementem kosztu uzyskania prawa. Kolejne opłaty służą jego dalszemu utrzymaniu. Jeżeli chcesz zobaczyć cały koszt od zgłoszenia, przejdź do poradnika ile kosztuje rejestracja wzoru przemysłowego.
Kiedy trzeba zapłacić za kolejny okres ochrony w UPRP?
Opłatę za dalszy okres ochrony można uiścić z góry w ciągu jednego roku przed końcem poprzedniego okresu, nie później niż w jego ostatnim dniu.
UPRP przewiduje również dodatkowe sześć miesięcy po upływie poprzedniego okresu ochrony, ale wtedy trzeba zapłacić także opłatę dodatkową w wysokości 30% należnej opłaty. Urząd wskazuje, że tego dodatkowego sześciomiesięcznego terminu nie można przywrócić.
Nie warto zostawiać odnowienia na ostatnią chwilę. Brak opłaty może doprowadzić do utraty ochrony, a późniejsza próba naprawienia sytuacji jest ograniczona ścisłymi terminami.
Zbliża się termin odnowienia wzoru?
Możemy sprawdzić status prawa, termin kolejnej opłaty i pomóc zdecydować, które wzory warto utrzymywać, a które nie mają już znaczenia biznesowego.
Jak długo chroniony jest wzór UE?
Zarejestrowany wzór UE również może być odnawiany co 5 lat, maksymalnie do 25 lat od daty zgłoszenia. Każde odnowienie dotyczy kolejnego pięcioletniego okresu.
Ile kosztuje odnowienie wzoru UE?
Dla wniosków o odnowienie składanych według obecnych zasad EUIPO opłata za każdy wzór wynosi:
| Odnowienie | Okres ochrony | Opłata EUIPO za wzór |
|---|---|---|
| Pierwsze | 6.–10. rok | 150 EUR |
| Drugie | 11.–15. rok | 250 EUR |
| Trzecie | 16.–20. rok | 400 EUR |
| Czwarte | 21.–25. rok | 700 EUR |
Opłata jest liczona za każdy wzór, także wtedy, gdy pierwotnie został zgłoszony razem z innymi wzorami w zgłoszeniu wielokrotnym. Przy większym portfelu różnica między odnawianiem wszystkich praw a świadomym wyborem najważniejszych wzorów może być więc istotna kosztowo.
Kiedy odnawia się wzór UE?
EUIPO wskazuje, że odnowienie jest możliwe w okresie 6 miesięcy przed wygaśnięciem wzoru. Jeżeli właściciel spóźni się z odnowieniem, przepisy przewidują dodatkowy okres na dokonanie czynności, ale wiąże się on z opłatą dodatkową.
Przy spóźnionej płatności opłata dodatkowa wynosi obecnie 25% opłaty za odnowienie. W praktyce warto prowadzić kalendarz praw IP i reagować przed wejściem w dodatkowy okres.
Czy trzeba utrzymywać wzór przez pełne 25 lat?
Nie. Maksymalny okres ochrony to możliwość, a nie obowiązek. Przed każdym odnowieniem warto sprawdzić, czy dany wzór nadal ma wartość gospodarczą.
- czy produkt nadal jest sprzedawany,
- czy wygląd produktu pozostaje aktualny,
- czy konkurenci nadal mogą być zainteresowani kopiowaniem,
- czy prawo jest wykorzystywane w licencjach lub umowach z partnerami,
- czy wzór jest istotny przy egzekwowaniu praw na marketplace’ach,
- czy koszt kolejnego okresu jest proporcjonalny do wartości produktu.
W przypadku dużego portfela wzorów taki przegląd może znacząco ograniczyć niepotrzebne koszty. Z drugiej strony rezygnacja z ważnego wzoru tylko dlatego, że aktualnie nie toczy się żaden spór, może pozbawić firmę przydatnego narzędzia na kolejne lata.
Co się dzieje, gdy ochrona wzoru wygaśnie?
Po wygaśnięciu prawa właściciel nie może już opierać się na tym prawie z rejestracji w odniesieniu do późniejszych działań osób trzecich. Wzór przestaje dawać wyłączne prawo na przyszłość.
Nie oznacza to automatycznie, że produkt nie może korzystać z żadnej innej ochrony. W zależności od sytuacji nadal mogą mieć znaczenie np. znak towarowy, prawo autorskie, patent, wzór użytkowy albo przepisy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Każde z tych praw działa jednak na innych zasadach.
Zobacz też: wzór przemysłowy a znak towarowy, wzór przemysłowy a prawo autorskie oraz wzór przemysłowy a patent.
Odnowienie wzoru a sprzedaż lub licencja
Termin ochrony ma znaczenie także przy sprzedaży i licencjonowaniu wzoru. Nabywca albo licencjobiorca będzie chciał wiedzieć, jak długo prawo jeszcze obowiązuje, czy opłaty są aktualne i kiedy przypada następne odnowienie.
Jeżeli wzór jest elementem transakcji, zobacz poradnik jak sprzedać lub licencjonować wzór przemysłowy.
FAQ — czas ochrony i odnowienie wzoru przemysłowego
Czy wzór przemysłowy jest chroniony od razu przez 25 lat?
Nie. Maksymalny czas ochrony wynosi 25 lat, ale prawo utrzymuje się w kolejnych pięcioletnich okresach. Aby zachować ochronę, trzeba terminowo wnosić opłaty za kolejne okresy.
Ile kosztuje przedłużenie wzoru przemysłowego w Polsce?
Według aktualnych opłat UPRP kolejne pięcioletnie okresy kosztują 150 zł, 250 zł, 500 zł, 1000 zł i 2000 zł. Pierwsza z tych opłat dotyczy lat 1–5.
Ile kosztuje odnowienie wzoru UE?
Obecne opłaty EUIPO za pierwsze, drugie, trzecie i czwarte odnowienie wynoszą odpowiednio 150 EUR, 250 EUR, 400 EUR i 700 EUR za każdy wzór.
Co jeśli spóźnię się z opłatą?
Zarówno system polski, jak i unijny przewidują dodatkowe terminy po podstawowym terminie odnowienia, ale są one obciążone dodatkowymi opłatami i nie powinny być traktowane jako standardowy sposób odnawiania prawa.
Czy po 25 latach można ponownie zarejestrować ten sam wzór?
Nie można zakładać, że po zakończeniu maksymalnego okresu ochrony da się po prostu „odnowić” ten sam wzór nowym zgłoszeniem. Nowe zgłoszenie podlegałoby m.in. wymaganiom dotyczącym nowości, a wcześniejsze publiczne ujawnienie wzoru ma tu zasadnicze znaczenie.
Oficjalne źródła
- UPRP — opłaty za ochronę wzoru przemysłowego,
- EUIPO — odnowienie i zarządzanie wzorem UE,
- EUIPO — aktualne opłaty po reformie prawa wzorów.
Paweł Głąb
Radca prawny i wspólnik zarządzający. Specjalizacja: e-commerce, własność intelektualna i ochrona produktów.
Zadaj pytanie ↗Nie przegap terminu ochrony wzoru
Jeżeli masz jeden wzór albo cały portfel praw, możemy sprawdzić daty odnowień, koszty i wskazać, które prawa warto utrzymywać z punktu widzenia biznesu.